Akademik Məlumat İdarəetmə Sistemi
Azerbaijan State University of Economics Scientific Reviews, no.3, pp.48-59, 2015 (Peer-Reviewed Journal)
Abstract.
Information base model ―input – output‖ is formed on the basis of real data of the Azerbaijani economy. Suggested three ways to simulate the matrix of direct costs. Theoretically proved that the ratio of the total industry output to its final product is an eigen value of the total costs. Found a mathematical relation between the eigenvalues of the matrix of direct and full costs. The model is implemented in the EXCEL based on the State Statistics Committee of Azerbaijan Republic for 2013, 2012 and 2011. The results obtained can be used in the teaching of subjects that are closely related to the economic and mathematical modeling.
Keywords: input-output ratio, simulation, eigenvalues
Xülasə.
Məsrəf-buraxılış‖ modelinin informasiya bazası Azərbaycan iqtisadiyyatının real məlumatları əsasında formalaşdırılmışdır. Birbaşa məsrəf əmsalları matrisinin simul-yasiya edilməsinin 3 üsulu təklf edilmişdir. Nəzəri olaraq isbat edilmişdir ki, hər bir sahə üçün ümumi buraxılışın son məhsula olan nisbəti tam məsrəf əmsalları matrisi-nin müvafiq məxsusi ədədidir. Birbaşa və tam məsrəf əmsalları matrislərinin müva-fiq məxsusi ədədləri arasında riyazi münasibət tapılmışdır. Baxılan model EXCEL-də AR DSK-nın 2013, 2012 və 2011-ci illər üçün məlumatları əsasında reallaşdırıl-mışdır. Alınmış nəticələrdən iqtisadi-riyazi modelləşdirmə ilə əlaqədar müvafiq fənlərin tədrisində istifadə edilə bilər.
Açar sözlər: məsrəf-buraxılış, proporsiya, simulyasiya, məxsusi ədədlər.