Akademik Məlumat İdarəetmə Sistemi
vol.3, no.1, pp.563-566, 2015 (Conference Book)
--QİYMƏTLƏNDİRMƏ FƏALİYYƏTİNİN DÖVLƏT TƏNZİMLƏNMƏSİNİN RƏQABƏT QABİLİYYƏTİNİNİN ARTIRILMASI AMİLİ KİMİ ' §8111;. Fidan Məhiş qızı ƏHMƏDOVa AMEA-nın İqtisadiyyat İnstiıuru « g -v * f.axmedova@yandex.ru AZƏRBAYCAN , id ih - r . ' v . .• : 1. a , . - - Bazar münasibətlərinin inkişafı, iqtisadi həyatın qloballaşması ilə əlaqədar o& aq ıqti- ■-adi münasibətlərin tənzimlənməsinə ehtiyac yaranır. Hazırda əksər ölkələraə a n l a m fəaliyyət növlərinin, o cümlədən qiymətləndirmə fəaliyyətinin inkişaf; dəvlə; :ə~:— IÄ I?83 sözönü tənzimləmə yolu ilə həyata keçirilir. Əwqldə qeyd etdiyimiz ikimi qiymətləndirmə fəaliyyəti ölkəmizdə yeni yaranmış ; |8j||Bİsbətən az təcrübə toplanmış bir fəaliyyət növüdür. Digər peşə və fəaliyyət növlər. ^^qiymətləndirmə işinin də tənzimlənməsinə ehtiyac -vardır. 1997-1998-ci illərdə qiymətləm. mə fəaliyyətini tənzimləyən ilk normativ hüquqi aktlar hazırlandı və qəbul edildi. B u ra d a flgABlkəmizdə sivil dünya ənənələrinə uyğun bazar iqtisadiyyatının formalaşması üçün hürür: Rif təşkilati əsaslar yaradıldı. Qiymətləndirmə fəaliyyətinin bazar iqtisadiyyatmdakı əhəmiyyəti nəzərə alınarar orr_r. ||ş Ş hüquqi statusunun müəyyən edilməsi, bu sahədə yaranan təşkilati, iqtisadi və hür uc: tr.umjg g | abətlərin tənzimlənməsi 'məqsədi ilə MDB məkanında birincilər sırasında 25 iyun . 1: . S I tarixdə “Qiymətləndirmə fəaliyyəti haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunu ^ y edildi. “ k , Ötən dövrdə Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabineti tərəfindən qm nət o f e m ə ffəahyyətinin ayn-ayn məsələlərini tənzimləyən bir sıra normativ hlKJüül a B X 0ä ip M I 2) Binalar üzrə əmlak vergisinin hesablanması Qaydaları; 3) Özəlləşdirilən dövlət müəssisələrinin (obyektlərinin) ıDon q^mətmə r ~ T ' ’ 4) Azərbaycan Respublikasında torpaqlann normativ qıymətiom müəyyən edilməsi öaıəoə 5) S X Id ln te n müəssisə və obyektlərin yerləşdiyi toıpaq sahələrinin normativ qiyməti haqqında əsasnamə;
6) «Azərbaycan Respublikasının gömrük ərazisinə gətirilən və bu ərazidən ço malların gömrük qiymətləndirilməsi sisteminin tətbiqi Qaydaları» haqqında Azəri Respublikası Nazirlər Kabinetinin Qərarı; 7) “Müsadirə edilmiş, sahibsiz qalmış, vərəsəlik hüququ əsasında dövlət mülki} keçən əmlakın və dəfinələrin uçotu, qiymətləndirilməsi və saxlanılması, istifad satışı barədə əsasnamə. Qiymətləndirmə fəaliyyəti elə bir peşədir ki, bunu müvafiq biliyə malik olan ; həyata keçirməlidirlər. Qüvvədə olan lisenziyalaşdırma sistemi ilə bunu təmin etmək mi deyildi. Çünki istənilən hüquqi və fiziki şəxs heç bir zərur. peşə təhsil: olmadan mi olunmuş qaydada lisenziya almaqla bu fəaliyyəti həyata keçirə bilərdi. Eyn! zamanda < qeyd etmək lazımdır ki, lisenziyalaşdırma sisteminin ləğvi qiymətləndirmə haı qanunvericilikdə müəyyən çatışmazlıqlar yaratmış, hazırda qiymətləndirmə fəriyyətıı yata keçirilməsi və qiymətləndirici olmaq sahəsində heç bir tənzimləmə vasitəsi qalmaQanunvericilikdə qiymətləndirmə fəaliyyətinin nəticələrinə dair hesabatlara çox ciddi əl yət verilməsi, bu nəticələrin mühasibat və statistika uçotu sənədlərində və hesabat düzəlişlər etmək üçün əsas kimi təsbit edilməsi və yalnız məhkəmə qaydasında ləğv ed məsi göstərir ki, bu fəaliyyət sahəsində peşəkarlığın təmin edilməsi baxımından tənzi zəruridir. Hazırda qiymətləndirmə fəaliyyətini tənzimləyən zəruri normativ s ə n ə d lə rlə tə n -qənaətbəxş saymaq olmaz. Digər tərəfdən mövcud normativ aktların ta m ıs lə z rə m ə y : da özünü göstərir. Qiymətləndirmə fəaliyyətinin tənzimlənməsi qiymətləndiricilər::. g is tə r d ik lə r i > lərin keyfiyyətinin yüksəldilməsinə, beynəlxalq və milli qiymətləndirmə s ta n d a r tla r ın ı lorinə riayət edilməsinin təmin olunmasına yönəldilmiş tədbirlər siste m ...r. B u tən zi dövlət və qiymətləndiricilərin ictimai birlikləri (özünütənzimləmə) tə rə fin d ə n ru y a m ke - Qiymətləndirmə fəaliyyətinin tənzimlənməsi formalarını a şa ğ ıd a k ı k m q ru p la ş olar: - qiymətləndirmə fəaliyyətinin ümumi prinsiplərinin müəyyənləş dtrt İm əs:; - qiymətləndirmə fəaliyyətinin yerinə yetirilməsinə metodiki tələrlərm - müəyyənləşdirilməsi;. - qiymətləndiririnin əxlaqi keyfiyyətlərinə tələblərin müəyyən əsa mi m. ə s: Qiymətləndirmə fəaliyyətinin tənzimlənməsinin b u ' formalam a _ d_r maraq orqanları müvafiq normativ aktlar qəbul edir, qiymətləndirmə stunruram -ə norm daşınmaz əmlakın qiymətləndirilməsi, peşəkar qiymətləndiricilərin m ru a m a s : qayı təsdiq edir, qiymətləndirmə fəaliyyətinin həyata keçirilməsinə nəzun .: • - - Qiymətləndirmə fəaliyyətinin tənzimlənməsində .qiym ədəodnafaüı göstərdikl; matlSrin keyfiyyətinin yüksəldilməsində, onların mənafeləri—r qam m asında, peş səviyyələrinin artırılmasında qiymətləndiricilərin peşəkar birlikləri böyük rol oyna; birliklərin yaradılması və fəaliyyətinin hüquqi əsasları “Qixməfiəoirmə fsulyyəti hac Azərbaycan Respublikası Qanununun 16-cı maddəsi ilə təsbi: :l_rurr_sc_r Ölkədə demokratikləşmə proseslərinin gücləndiyi, azad saU kariaı fəaliyyəti üçü imkanlar açıldığı bir şəraitdə qeyri-hökumət təşkilatlarının rclu sm : ; —;ə urur. Bu təş ÖZ sıralarında iqtisadi münasibətlərin iştirakçılarının müxtəlif m u rm u . hiriəşdrərək, iradəsinin ifadə olunmasında, maraqlarının müdafiəsində, normalarının h; masında və onlara riayət olunmasına nəzarətdə, .mütəxəssislə-.- cu s.us sərivyəsinin-yü məsində əhəmiyyətli fəaliyyət göstərirlər. İnkişaf etmiş bazar iqtisadiyyatı ölkələrində müstəqil tpnnBədəndınnə fəaliyyəti i ğul olan hüquqi və fiziki şəxslər müxtəlif qeyri-hökumət taçlähtiannda (assosiasr cəmiyyətlərdə, ittifaqlarda, federasiyalarda! birləşirlər. Bu uəskriuriur ə- --— =