Akademik Məlumat İdarəetmə Sistemi
International Conference on Economics "Regional Development - Digital Economy", Baku, Azerbaijan, 2 - 03 December 2022, pp.121-126, (Full Text)
ABSTRACT
The article examines the impact of the level of education on the income of the population. The dependence of the income per capita on education indicators has been econometrically assessed. The
indicators of the level of education are the number of graduates of universities, special secondary, completed secondary and general secondary schools, as well as PhD and doctor of sciences per 10,000
people. These indicators were analyzed, and the indicators with strong correlation dependence were found and excluded from the list of explanatory indicators. A strong negative correlation was found
between the number of completed and general secondary school graduates, and a strong positive correlation between the number of PhDs and doctors of sciences. It was found that the decrease in the
impact on the explained indicator is ranked in the following sequence of explanatory indicators: PhD, graduate of universities, and graduate of completed secondary school. The positive effect of the number
of PhD and university graduates on income per capita occurs with a delay of 2 years. The results obtained allow us to conclude that in order to improve the general well-being of the population in our country, it
is necessary to take appropriate measures to increase the number of university, and PhD graduates per 10,000 people. These measures can create a reliable basis for the innovative development of the Azerbaijani economy. The dataset was formed on the basis of official statistics of the SSC of the Republic of Azerbaijan in 1997-2020. In the future, it is planned to expand the study for the GUAM countries (Georgia, Ukraine, Azerbaijan and Moldova).
Keywords: income, level of education, graduate
Məqalədə təhsil səviyyəsinin əhalinin gəlirlərinə təsiri məsələsi araşdırılmışdır. Əhalinin hər nəfərə düşən gəlirinin təhsil səviyyəsi göstəricilərindən asılılığı ekonometrik qiymətləndirilmişdir. Təhsil
səviyyəsi göstəriciləri olaraq əhalinin hər 10 min nəfərə düşən ali məktəb, xüsusi orta ixtisas təhsili məktəbi, tam orta təhsil məktəbi, ümumi orta təhsil məktəbi məzunları, habelə fəlsəfə doktoru və elmlər
doktorlarının sayı götürülmüşdür. Bu göstəricilər təhlil edilmiş, qurulan ekonometrik modeldə multikollinearlığı aradan qaldırmaq üçün güclü korrelyasiya asılılığı olan göstəricələr tapılaraq izahedici
göstəricilər sırasından xaric edilmişdir.Tam orta məktəb məzunu sayı ilə ümumu orta məktəb məzunu sayı arasında güclü mənfi korrelyasiya əlaqəsi, fəlsəfə doktoru sayı ilə elmlər doktoru sayı arasında isə güclü müsbət korrelyasiya asılılığının mövcud olması aşkar edilmişdir. Müəyyən edilmişdir ki, izahedilən göstəriciyə təsir gücünün azalması aşağıdakı izahedici göstəricilər ardıcıllığı ilə sıralanır:
fəlsəfə doktoru, ali məktəb məzunu və tam orta təhsil məktəbi məzunu. Qurulan modelə görə aşkar edilmişdir ki, fəlsəfə doktoru və tam orta təhsil məktəbi məzunlarının sayı göstəricilərinin əhalinin hər
nəfərə düşən gəlirə müsbət təsiri 2 illlik gecikmə ilə, ali məktəb məzunu sayının müsbət təsiri isə gecikməsiz baş verir. Alınmış nəticələr bu qənaətə gəlməyə əsas verir ki, ölkəmizdə əhalinin ümumi
rifahını yüksəltmək üçün əhalinin 10 min nəfərə düşən ali məktəb məzunları və fəlsəfə doktorları sayını
artırmaq üçün müvafiq tədbirlər görülməlidir. Bu tədbirlər Azərbaycan iqtisadiyyatını innovativ yöndə inkişaf etdirmək üçün etibarlı zəmin yarada bilər. Məlumat bazası 1997-2020 illəri əhatə etməklə AR
DSK rəsmi statistik məlumatları əsasında formalaşdırılmışdır. Perspektivdə araşdırmanı GUAM (Gürcüstan, Ukrayna, Azərbaycan və Moldova) ölkələri üçün də icra etmək nəzərdə tutulur.
Açar sözlər: gəlir, təhsil səviyyəsi, məzun