AZƏRBAYCAN DÖVLƏTÇĠLĠYĠ: AZƏRBAYCAN SƏFƏVĠ DÖVLƏTĠNĠN ĠDARƏETMƏ FORMASI VƏ MƏRKƏZĠ ĠDARƏ ORQANLARI (QƏRBĠ AVROPA SƏYYAHLARININ QEYDLƏRĠ ƏSASINDA)
AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASI ELM VƏ TƏHSİL NAZİRLİYİ SUMQAYIT DÖVLƏT UNİVERSİTETİ. Konstitusiya və Suverenlik ili çərçivəsində Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının 80 illik yubileyinə həsr olunur. “Azərbaycan Respublikasında dövlət quruculuğu prosesi və aktual problemləri” mövzusunda Respublika elmi konfransı. , vol.4, pp.144-147, 2025 (Conference Book)
- Publication Type: Article / Article
- Volume: 4
- Publication Date: 2025
- Journal Name: AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASI ELM VƏ TƏHSİL NAZİRLİYİ SUMQAYIT DÖVLƏT UNİVERSİTETİ. Konstitusiya və Suverenlik ili çərçivəsində Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının 80 illik yubileyinə həsr olunur. “Azərbaycan Respublikasında dövlət quruculuğu prosesi və aktual problemləri” mövzusunda Respublika elmi konfransı.
- Page Numbers: pp.144-147
- Open Archive Collection: Digital Heritage Collection
- Azerbaijan State University of Economics (UNEC) Affiliated: Yes
Abstract
Açar sözlər: Səfəvi, şah, vəzir, sədr, divanbəyi, nazir
1501-ci ildən 1736-cı ilə qədər mövcud olmuş Azərbaycan Səfəvi dövləti XVI- XVII yüzilliklərdə beynəlxalq münasibətlər sistemində önəmli yer tutmuş, Şərq- Qərb iqtisadi-siyasi əlaqələrinin qurulmasında mühüm rol oynamışdır. Səfəvi dövləti Azərbaycan türk-müsəlman cəmiyyətinin mükəmməl bir siyasi təşkilatı kimi meydana çıxmış, mərkəzi hakimiyyət orqanları təşkil edilmiş və onlar arasında səlahiyyət bölgüsü həyata keçirilmişdir. İnzibati-ərazi bölgüsü prinsipləri əsasında yerli idarə orqanalrı yaradılmış və nəticədə mərkəzi hakimiyyətin bütün ölkə ərazisində həyata keçirilməsi təmin olunmuşdur. Qərbi Avropa səyyahlarının əsərləri və xatirələri Azərbaycanın inkişaf etmiş feodalizm dövrünün dövlətçilik tarixinin öyrənilməsini daha da mükəmməlləşdirir.
Ключевые слова: Сефевид, шах, визирь, садр, диванбеги, назир В статье исследуется форма правления и центральные органы управления Азербайджанского Сефевидского государства, существовавшего в 1501–1736 гг. На основе дневников и записей западноевропейских послов и путешественников анализируются структура верховной власти шаха и его неограниченные полномочия, роль и функции высшего совета, а также обязанности и компетенции главных государственных должностных лиц: великого визиря, руководившего гражданскими и финансовыми делами; сейида (садра), возглавлявшего религиозное управление; диванбеги, главного чиновника по судебным вопросам; мустауфи аль-мамалика, возглавлявшего финансовую администрацию; назир-и буютата, руководившего дворцовыми служащими; эшигагасыбаши, отвечавшего за охрану шахского дворца и обеспечение внутренней безопасности; а также арбаб-и техвила, контролировавшего закупки и расходы.