Yaşıl enerji keçidinin milli iqtisadi artıma təsiri: azərbaycanın bərpa olunan enerji potensialı və iqlim öhdəlikləri kontekstində empirik təhlil

Creative Commons License

Quliyev V.

“DAYANIQLI İNKİŞAF VƏ İNNOVASİYA İQTİSADİYYATI”. İqtisadiyyat və sosial elmlər sahəsində tədqiqatçıların II beynəlxalq elmi konfransı. I Hissə. Bakı, 4-5 dekabr, vol.4, pp.807-810, 2025 (Conference Book)

Abstract

Qlobal karbonsuzlaşma tendensiyaları dövründə yaşıl enerji keçidi ölkələrin iqtisadi inkişaf modelində strateji prioritetə çevrilmişdir. Azərbaycan 2021–2025-ci illərdə həyata keçirdiyi “Yaşıl Enerji Zonası”, bərpa olunan enerji müqavilələri, külək və günəş gücünün genişləndirilməsi, həmçinin iqlim öhdəliklərinin sərtləşdirilməsi ilə enerji sistemində fundamental transformasiya mərhələsinə daxil olmuşdur. Bu tədqiqatın məqsədi yaşıl enerji keçidinin milli iqtisadi artıma təsirini empirik yanaşma əsasında qiymətləndirmək, alternativ enerji istehsalının, enerji səmərəliliyinin və karbon emissiyalarının azalmasının iqtisadi dinamika ilə qarşılıqlı əlaqəsini müəyyən etməkdir. Təhlil çərçivəsində 2005–2024- cü illəri əhatə edən makroiqtisadi göstəricilər – ÜDM artımı, bərpa olunan enerji istehsalı, enerji intensivliyi, karbon emissiyaları və investisiya axınları – əsasında çoxlu regresiya və trend modelləri tətbiq edilmişdir. Nəticələr göstərir ki, bərpa olunan enerji istehsalının payının artması həm enerji idxal asılılığının azalmasına, həm də iqtisadi artımın şaxələndirilməsinə müsbət təsir göstərir. Hidrogen enerjisi, yaşıl texnologiyalar və beynəlxalq enerji tərəfdaşlıqları isə gələcək dövrdə iqtisadi artımın davamlılığını gücləndirən əsas faktorlar kimi qiymətləndirilir. Tədqiqatın nəticələri Azərbaycanın COP29 sonrası enerji siyasətinə və yaşıl iqtisadiyyat modelinin formalaşdırılmasına elmi-praktik töhfə verir